Posts | Dr. Harshal Thaker

Are you purchasing DEATH?

Thu, 08 Jun 2023 00:00:00 +0530

Eating outside and ordering delicious food online from the most favored outlets is increasingly becoming a part of our daily busy life due to various reasons. Spicy food varieties prepared at street outlets have always attracted the food lovers due to its mouthwatering taste along with pocket friendly price. You eat and relish its taste and feel more temptation to eat even more.

But do you know that by doing so unknowingly you are buying death for you and your kids? BE CAREFUL BEFORE YOU PURCHASE!

The delicious dishes prepared in butter or so called butter or claimed to be fried in pure oil may contain significant amounts of trans fat.

What is trans fat?

Trans Fatty acids are unsaturated fatty acids that contain hydrogen molecules added by chemical process in the factory. Let’s not go in the details of complicated chemistry but in simple language it is a specific type of fat particle produced after chemical processing done on few varieties of vegetable oils like soybean oil.

Why hydrogenation of vegetable oil is done?

As oils are typically liquid at room temperature and not stable. they become rancid within a short time period. Hydrogenation converts liquid oil in to more stable solid form. Once hydrogenated, these oils are more stable and resistant to oxidation. Oxidation causes breakdown of fats when exposed to heat. Hydrogenation prevents it. Thus, hydrogenated oils are easy to use in baked or fried foods as they’re less likely to become rancid than other fats and have longer life. The amount of trans fatty acids in partially hydrogenated vegetable oils can be as high as 60%.

Food items prepared from the hydrogenated oils can be stored for much longer duration. Apart from that they are much more economical too. That’s why they are the preferred cooking fats for many food outlets.

Which food contain trans fat?

Some of the most common sources of hydrogenated vegetable oils include:

Margarine, fried foods, baked goods, non-dairy coffee creamers, crackers
French fries, doughnuts
pre-made dough e.g. biscuits, cookies, cakes
Microwave popcorn, potato chips, packaged snacks

INDIAN DISHES that may contain trans fat:

Bakery products: Biscuit, rusk, cake etc.
Fried foods: Bhatura, poori, pakora, bhujiya, fried savoury mixtures (namkeens) etc
‘Muska’ of popular muska bun purchased from unregistered places may have large amount of hydrogenated vegetable oil processed in the factory to look like butter.
Re-heated oils: Small amounts of trans fats are also formed when the same cooking oil is used for repeated frying; not only at commercial outlets but even at household levels.

Why trans fat is dangerous or fatal?

Of course they are not fatal like a lethal poison killing immediately but surely they act as slow poison as you consume them over years. Trans fat increases your bad cholesterol and decreases good cholesterol thus alters the healthy ratio of LDL to HDL i.e. bed cholesterol to good cholesterol by enhancing production of bad cholesterol. Evidence on the potential detrimental effects of industrial trans fat first emerged in the 1950s. In 1957 Kummerow and colleagues found that lipid extracts of tissue specimens from 24 human subjects who died of heart disease contained hazardous amount of trans fat in in heart tissue, aortic walls, in the plaque formations of heart vessels and in the liver of deceased. In another 16-year long study in nearly 85,000 women found that those who consumed the high amount of trans fats, which are a by-product of hydrogenation, had a significantly higher risk of type 2 diabetes. One 20-year long study observed 78,778 people associated with high trans fat intake had significantly greater risk of heart disease.

Trans fats increase insulin resistance perpetuating diabetes. Combination of diabetes and high consumption of trans fat containing food popularly known as junk food contributes to increased morbidity and mortality in the society.

Trans fat increases inflammation

Sterile inflammation describes inflammation that occurs in the absence of an infection and is a symptom of numerous chronic diseases including atherosclerosis, the process that causes block in the arteries. In a trial in healthy men, a diet containing 8% of daily energy from industrial trans fatty acids caused a 340% increase in plasma concentrations of C-reactive protein (CRP)-the marker of inflammation, after 5 wk of intake compared to a diet with no trans fat. Imagine what will happen to you when you consume these items for many years?!

Presence of industrial trans fatty acids in the diet resulted in Liver toxicity. Diseased liver may impact the metabolism of cholesterol creating further morbidity.

Any wonder why the food savvy young generation is getting trapped in the deadly web of heart disease, diabetes, obesity and high blood pressure leading to sudden death at young age?! The combination becomes more lethal in the presence of work stress and addiction to tobacco and alcohol.

Next time when you purchase food be careful to choose the items less likely to have trans fat. Remember levels of trans fat less than 0.5% means less than 0.5 grams per 100 grams of food stuff is narrated as 0% trans fat. However consumption of multiple portions of such items on day to day bases cumulatively gives you high amount of trans fat.

क्या आप मौत खरीद रहे हो ?

Mon, 08 May 2023 00:00:00 +0530

हमारी रोज़मर्राह की गतिशील जीवनशैली में किसी न किसी कारणवश हम ज़्यादा और ज़्यादा बाज़ारसे मंगाये हुए भोजन पर निर्भर होते जा रहे है। घर पर खाना पका ने की बजाय ऑर्डर कर के खाना मंगवाने का ट्रेंड बढ़ता जाता है। सुगन्धित मसाले डाले हुए अति स्वादिष्ट स्ट्रीट फ़ूड के विविध व्यंजन जेब के लिए भी हलके होने की वजहसे समाज के हरेक वर्गमे ज़्यादा स्वीकृति पाने लगे है। हरेक डीश एक बार चखने के बाद बार बार खाने की इच्छा को रोक पाना मुश्किल होता है।

किन्तु जकया आप जानते हे की अनजाने में आप अपनों प्यारे बच्चे और आप केलिए मौत खरीद रहे है? ** सावधान रहिये आप खरीदने से पहले! **

बटर या फिर कहनेके लिए बटर में से बनाये गए या शुद्ध तेल में तले होने का दावा किया जा रहा हो ऐसे स्वादिष्ट व्यंजन हानिकारक मात्रामे ट्रांस फेट से लह्ज़ हो सकते है।

ट्रांस फेट क्या है?

फेटी एसिड चर्बी के शुक्ष्म तत्व होते हे। फेटी एसिड में हाइड्रोजन का अणु दाखिल कर देने से ट्रांस फेट बनती है। इसे हाइड्रोजिनेटेड वेजिटेबल ऑइल कहा जाता है। यह प्रक्रिया फेक्टरीकी लेबोटरीमे की जाती है। सरल भाषा में कहे तो वनस्पति तेल जैसा की सोया आयल में केमिकल प्रोसेस करने की वजह से विशेष चर्बी का निर्माण होता है जिसे ट्रांस फेट कहा जाता है।

हम सब जानते हे की खाद्य तेल रूम के तापमान पर प्रवाही रूपमे होता है। यह रूप लम्बे अरसे तक स्थायी नहीं रह सकता। ऑक्सीडेशन होने की वजह से उसकी गंध बिगड़ जाती हे और तेल अखाद्य बन जाता है। हाइड्रोजिनेशन करने से तेल घन स्वरूप धारण कर लेता है और लम्बे अरसे तक न बिगड़ने की वजह से संग्रह किया जा सकता हे। हाइड्रोजिनेटेड वेजिटेबल ऑइल में बनाये गए व्यंजन जल्द बिगड़ते नहीं और इन्हे स्टोर करना आसान है जब की शुद्ध तेल या घी में से बने व्यंजन समय के साथ बिगड़ने लगते है।

कौन कौन सी चीजों मे ट्रांस फेट रहती है?

मार्जरीन
तला हुआ खाना: फ्रेंच फ्राइज, समोसे, भजिया, भटूरा , पूरी, पकोड़े
हर तरह के नमकिन
बेकरी आइटम्स: कूकी, बिस्किट, केक
डोनट, माक्रोवेव पॉपकॉर्न, पोटेटो चिप्स और पैकेट में बिक रहे नास्ते।

आपके मनपसंद मस्का बन में लगाया जाने वाला मस्का यदि आपने किसी बिना प्रमाण के आउटलेट से ख़रीदा हे तो हो सकता हे की आपने बहोत ज़्यादा मात्रामे ट्रांस फेट वाला मस्का बन ख़रीदा है। उसमे रहे हाइड्रोजिनेटेड वेजिटेबल ऑइल के ऊपर रासायनिक प्रक्रिया करके हूबहू बटर जैसा बनाया जाता है। परन्तु ये बटर नहीं है।

तेल को भी बार बार उबलने पर थोड़ी मात्रा में ट्रांस फेट बनती है। समस्या यह है की बाजार में आपको तेल जैसी दिखने वाली चीज़ ही ट्रांस फेट हो सकती है।

ट्रांस फेट क्यूँ हानिकारक है?

ट्रांस फेट किसी कातिल ज़हर की तरह आपको तुरंत हानि नहीं पहुचाता किन्तु कई सालो तक किया गया सेवन एक मंद ज़हर की तरह काम करता है। ट्रांस फेट आपके ख़राब कोलेस्ट्रॉल (एल डी एल) को बढ़ावा देता है जिस वजह से ख़राब और फायदाकारक कोलेस्ट्रॉल (एच डी एल) का संतुलन बिगड़ जाता है जो आपके हृदय की नालिओं में कोलेस्ट्रॉल जमा करके उसे ब्लॉक कर देता है।

१९५० के दसकसे ट्रांस फेट के जोखिम सामने आने शुरू हुए थे। ई.स. १९५७ में कुमेरो और उनके साथिओने २४ मृतकों के पोस्ट मॉर्टम की जांच से यह पता लगाया की उन सभी के हृदयमे महाधमनि की दीवारों में और हृदय की नलिओं में बने हुए प्लेक में ट्रांस फेट बहोत अधिक मात्रा में थी। तकरीबन ८५००० स्त्रीओ के १६ सालो तक किये गए सर्वेक्षण से पता चला की जिन स्त्रिओने हाइड्रोजिनेटेड वेजिटेबल ऑइल का ज़्यादा मात्रामे सेवन किया था उनमे डायबिटीस होने का जोख़िम बहोत ज़्यादा था। अन्य एक ७८,७७८ लोगो पर २० साल तक किये गए सर्वेक्षण में पाया गया की ट्रांस फेट का सेवन हृदय के जोखिम का महत्व पूर्ण कारण है।

ट्रांस फेट इन्स्युलिन की कार्यदक्षता में अवरोध खड़ा करती है जो की डायबिटीज़ का मूल कारण है। डायबिटीस की बीमरी और ट्रांस फेट युक्त जंक फ़ूड का सेवन हृदय रोग एवं कार्डीओवैस्कुलर समस्याओ की वजह से हो रही विविध बीमारियां एवं छोटी उम्रमे होने वाली मृत्यु के महत्व पूर्ण कारण है।

ट्रांस फेट इन्फ्लेमेशन (सूजन लाने वाली जटिल प्रक्रिया) को बढ़ावा देती है।

स्टराइल इन्फ्लेमेशन मतलब किसीभी जंतु के संक्रमण के बिना होने वाली प्रक्रिया। ट्रांस फेट इस प्रक्रिया को लम्बे अरसे तक बढ़ावा दे कर हृदय की नालिओं को ब्लॉक करने की प्रक्रिया को तेज गति से बढाती है। स्वस्थ लोगो पर हुए प्रयोग में प्रतिपादित हुआ है की हर रोज़ ८ प्रतिशत शक्ति फैक्ट्री में उत्पादित कृत्रिम ट्रांस फेट से सिर्फ ५ हफ्ते के लिए दी जाये तो सी. आर. पी. जो की इन्फ्लेमेशन का माप है उसका प्रमाण ३४०% बढ़ जाता है। जरा सोचिये आप इस ज़हरीली ट्रांस फेट का सेवन कई सालो तक करते रहेंगे तो आपके महत्वपूर्ण अंगो का क्या हाल होगा?

कृत्रिम ट्रांस फेट आपके लिवर ऊपर भी विपरीत असर डाल कर उसकी कार्यदक्षता को नुकशान पहुँचती है और कोलेस्ट्रॉल के चयापचय को असुंतलित कर देती है। अंततः हानिकारक कोलेस्ट्रॉल का प्रमाण बढनेकी वजह से हृदय रोग- दिलका दौरा और अन्य गंभीर कार्डिओवैस्क्युलर बिमारिओ का जन्म होता है।

क्या यह कोई आश्चर्य कीबात है की आजकी युवा पीढ़ी ट्रांस फेट से लह्ज़ व्यंजनों के जानलेवा जाल में फंस कर हृदय रोग, डायबिटीज़, मेदस्विता एवं हाई बीपी जैसी बिमारिओ का शिकार बनके युवा वय में खुद चल कर मोत के मुँह में आ जाती है?!! साथ मे व्यसाय का मानसिक दबाव एवं तम्बाकू और शराब की लत आग में घी डालने का काम करते है।

अब की बार जब भी आप बाजार से आपकी मनपसंद चीज़े ख़रीदे तब ध्यान रखे की उस व्यंजन में ट्रांस फेट 0% लिखा हो। पर एक बात पर गौर करिए की ट्रांस फेट का प्रमाण 0.५ % से काम हो तो पैकेट पर 0% लिख सकते है। किन्तु इस तरह की कई चीज़े बार बार ज़्यादा मात्रा में खाई जाए तो कुल मात्रा बढ़ कर हानिकारक लेवल बना सकती है।

શું તમે મોત ખરીદી રહ્યા છો?

Mon, 08 May 2023 00:00:00 +0530

આજકાલની ફાસ્ટ લાઈફ માં કોઈ ને કોઈ કારણસર આપણે બહારના ભોજન ઉપર વધારે ને વધારે આધાર રાખતા થયા છીએ. ઘરે રસોઈ બનાવવા કરતાં ઓર્ડર કરીને ઘરે મંગાવી લેવાનો ટ્રેન્ડ વધતો જાય છે. મસાલેદાર અને મ્હોં માં પાણી લાવી દે તેવું ટેસ્ટી સ્ટ્રીટ ફૂડ ખીસાને પોસાય તેવા ભાવમાં મળતું હોવાથી દરેક વર્ગમાં તેની બોલબાલા પણ ખૂબ વધી છે. દરેક વાનગી એક વાર ચાખ્યા પછી વારંવાર ખાવાની ઈચ્છા થાય તેટલી સ્વાદિષ્ટ હોય છે.

પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમે અજાણતા જ તમારા વ્હાલસોયા બાળકો માટે અને તમારા ખુદના માટે સાક્ષાત મોત ખરીદી રહ્યા છો?! સાવધાન રહો તમે ખરીદતાં પહેલા!

માખણ અથવા કહેવાતા માખણમાં બનાવેલી અથવા તો શુદ્ધ તેલમાં બનાવેલી હોવાનો દાવો કરાતી સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ ભયજનક માત્રામાં ટ્રાન્સ ફેટ ધરાવતી હોઈ શકે છે.

આ ટ્રાન્સ ફેટ શું છે?

ફેટી એસિડ એટલે કે તેલ અથવા ચરબીના ઘટક તત્વો. ઘટક તત્વોમાં હાઈડ્રોજન નો અણું ઉમેરવાથી ટ્રાન્સ ફેટ બને છે. આ પ્રક્રિયાને ફેક્ટરીની લૅબોરેટરી માં કરવામાં આવે છે. સરળ ભાષામાં કહીયે તો કેટલાક વનસ્પતિ તેલ જેમ કે સોયા તેલમાં કેમિકલ પ્રોસેસ કરવાથી વિશેષ પ્રકારની ચરબી બને છે જેને ટ્રાન્સ ફેટ કહેવાય

અપણે સૌ જાણીએ છીએ કે તેલ સામાન્ય તપમાને પ્રવાહી રૂપમાં હોય છે. આ રૂપ લાંબા સમય સુધી સ્થાયી રહી શકતું નથી. તેનું ઓક્સિડેશન થવાથી ખોરું થઇ જાય છે. હાઇડ્રોજિનેશન થવાથી તેલ ઘન સ્વારૂપ ધારણ કરે છે અને તેનું ઓક્સિડેશન થતું નથી આથી આ તેલ લાંબા સમય સુધી ખોરું થતું નથી અને તેનો સંગ્રહ કરી શકાય છે, જેને લીધે તેનો વપરાશ તળવામાં તેમજ બેકરીની બનાવટો માં સરળ રીતે થઇ શકે છે. હાઈડ્રોજીનેટેડ વેજિટેબલે ઓઇલ માં બનેલી વાનગીઓ લાંબા સમય સુધી બગડતી નથી જયારે શુદ્ધ તેલ અથવા તો ઘી માં બનેલી વાનગીઓ સમય જતાં ખોરી થઇ બગડી જાય છે.

કઈ કઈ વાનગીઓમાં ટ્રાન્સ ફાટ હોઈ શકે?

માર્જારીન (માર્ગારિન-મારજેરીન)
તળેલી વાનગીઓ - ફ્રેન્ચ ફ્રાઈસ, સમોસા, ભજીયા, ભટૂરા, પૂરી, પકોડા, દરેક પ્રકારના નમકીન વગેરે
બેકરીના વ્યંજનો- બિસ્કીટ્સ, કૂકી, કેક વગેરે
ડોનટ, માઈક્રોવેવ પોપકોર્ન, પોટેટો ચિપ્સ તથા પેકેટ માં મળતાં નાસ્તા

મસ્કાબન માં રહેલો મનપસંદ મસ્કો, જો કોઈ પ્રમાણ વગરના ફેરિયા પાસેથી ખરીદો તો મોટા પ્રમાણમાં ટ્રાન્સ ફેટ હોવાનો ખતરો છે. તેમાં રહેલું હાઈડ્રોજીનેટેડ વેજીટેબલ ઓઇલ પ્રોસેસ કરીને આબેહૂબ બટર જેવું જ દેખાય એ રીતે બનાવવામાં આવે છે.

તેલ ને વારંવાર ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે પણ થોડી માત્રામાં ટ્રાન્સ ફેટ બને છે.

ટ્રાન્સ ફેટ શા માટે જોખમી છે?

ટ્રાન્સ ફેટ એ કોઈકાતિલ ઝેરની જેમ તરત જોખમી અસર કરતી નથી પરંતુ તેનું વર્ષો સુધી કરેલું લાંબા ગાળાનું સેવન એક ધીમા ઝેર તરીકે કાર્ય કરે છે. ટ્રાન્સ ફેટ તમારા ખરાબ કોલેસ્ટેરોલ (એલ ડી એલ) માં વધારો કરે છે જેથી સારા કોલેસ્ટ્રોલ (એચ ડી એલ ) અને ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ નો રેશિયો બદલાઈ જાય છે. જે હૃદયની નળીઓ માટે જોખમી છે.

1950 ના દાયકા માં તેના જોખમી પરિણામો ધ્યાનમાં આવવાના શરુ થયા. ઈ.સ.1957માં કુમેરો અને તેના સાથીઓ એ શોધ્યું કે મૃત્યુ પામેલા 24 વ્યક્તિઓના પોસ્ટમોર્ટમ બાદ ની તપાસ માં તેમના હૃદયના ટીસ્યુમાં, મહાધમની ની દીવાલોમાં તેમજ હૃદયની નળી બ્લોક કરતા પ્લેક માં ટ્રાન્સ ફેટ નું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હતું. અન્ય એક 85000 સ્ત્રીઓના સોળ વર્ષ ચાલેલા સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્યું કે જે સ્ત્રીઓ હાઈડ્રોજીનેટેડ ઓઇલ સાથેની ફેટનું વધારે પ્રમાણમાં સેવન કરતી હતી તેઓમાં ડાયાબિટીસ નું જોખમ વધારે હતું. બીજા એક 78,778 લોકો ઉપર 20 વર્ષ સુધી સુધી થયેલા સર્વેક્ષણમાં પ્રતિપાદિત થયું છે કે ટ્રાન્સ ફેટ નું સેવન એ હૃદય રોગ ના જોખમનું મહત્વનું કારણ છે.

ટ્રાન્સ ફેટ ઇન્સ્યુલિનની કાર્યદક્ષતામાં અવરોધ ઉત્પન્ન કરે છે જે ડાયાબિટીસનું મૂળ કારણ બને છે. ડાયાબિટીસ અને ટ્રાન્સ ફેટ ધરાવતો ખોરાક દા.ત. જંક ફૂડ એ હૃદયરોગ અને કાર્ડિયોવાસ્ક્યુલર સમસ્યાઓ ને લીધે થતી વિવિધ બીમારીઓના તથા નાની વયમાં થતાં મૃત્યુના મહત્વના કારણો છે.

ટ્રાન્સ ફેટ ઇન્ફ્લૅમૅશન (સોજો લાવતી જટિલ પ્રક્રિયા) માં વધારો કરે છે.

સ્ટરાઇલ ઈન્ફ્લેમેશન એટલે કે કોઈ પણ સંક્રમણ વગર થતી પ્રક્રિયા. ટ્રાન્સ ફેટ આ પ્રક્રિયામાં લાંબા સમય સુધી વધારો કરી હૃદયની નળીઓને બ્લોક કરતી પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે. તંદુરસ્ત લોકો ઉપર થયેલા એક પ્રયોગમાં જાણવા મળ્યું કે દરરોજ 8% શક્તિ જો ફેક્ટરીમાં ઉત્પાદિત એટલે કે કૃત્રિમ ટ્રાન્સ ફેટમાંથી માત્ર 5 અઠવાડિયા માટે મેળવવામાં આવે તો સી. આર. પી. કે જે ઇન્ફ્લેમેશન નું માપ છે તેનું પ્રમાણ 340% વધી જાય છે. જરા વિચારી જુઓ કે તમે વર્ષો સુધી ટ્રાન્સ ફેટનું સેવન કરો તો શું થાય?

કૃત્રિમ ટ્રાન્સ ફેટ તમારા લીવર ઉપર વિષમ અસર કરી તેની કોલેસ્ટ્રોલના ચયાપચયની પ્રક્રિયાને ખોરવી નાખે છે એટલે ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ વધી જાય છે જે અંતે હૃદય રોગ તથા અન્ય કાર્ડિયોવાસ્ક્યુલર રોગોનું કારણ બને છે.

કોઈ નવાઈની વાત છે કે આજનો યુવા વર્ગ ટ્રાન્સ ફેટ ધરાવતા ઉત્પાદનોની જીવલેણ જાળમાં ફસાઈ હૃદય રોગ, ડાયાબિટીસ, મેદસ્વીતા તેમજ હાઈ બીપીનો શિકાર બની નાની વયે મોતના મુખમાં ધકેલાઈ જાય છે?! આ સાથે નોકરી ધંધા નો માનસિક તણાવ તેમજ તમાકુ તથા દારૂનું વ્યસન બળતામાં ઘી હોવાનું કામ કરે છે.

હવે પછી તમે જયારે મનપસંદ વાનગીઓ બજારમાંથી પસંદ કરો ત્યારે ધ્યાન રાખશો કે તેમાં ટ્રાન્સ ફેટનું પ્રમાણ 0% લખેલું હોય. ધ્યાન રહે કે 0.5% કરતા ઓછી માત્રા એટલે કે 100 ગ્રામમાં 0.5 ગ્રામ કરતા ઓછી ફેટ 0% ટ્રાન્સ ફેટ કહેયાય પરંતુ આ પ્રકારની વાનગીઓ જો વધુ પ્રમાણમાં વારંવાર આરોગવામાં આવે તો ટ્રાન્સ ફેટ ની કુલ માત્રા જોખમકારક રીતે વધી શકે છે.

Silent Ischemia (low blood flow status) and Silent Myocardial Infarction (heart attack)

Tue, 20 Dec 2022 17:16:00 +0530

Mrs. M a 68 years old lady was brought to the hospital with complains of weakness since evening. She also felt uneasiness after visiting toilet. On arrival she had no significant symptoms but her family members were worried and wanted her examined by a doctor. She is suffering from diabetes since last eight years. Her clinical evaluation at emergency room was not significant but her ECG revealed minor changes suggestive of some event of heart. On Further evaluation, her biological marker for heart attack (Troponine) was more than the upper limit of normal. She had suffered from a heart attack. She is managed according to standard treatment protocol and her condition is stable.

Do you think it happened overnight? Of course not. The blocks in your arteries takes long time to develop. Once the block reaches to 80%, symptoms starts. But in many people there may be complete absence of symptoms. They suffer from heart attack without symptoms or even worst, they face sudden death. Apart from that there is one more risk, they may not suffer from heart attack but due to continuous low blood flow, their heart cells die gradually over months to years. As a consequence the heart gets dilated losing its pumping function posing risk of early death.

‘Myocardial ischemia’ is severe fall in blood supply to the heart muscles due to blocked arteries of the heart. It causes unusual feelings characterised as heaviness, pressure on chest, belching, abdominal discomfort or vomiting and occasionally resembles muscular pain. This is known as angina in medical term. But a more dangerous entity is no pain at all, known as silent ischemia.

Silent heart attack is objective evidence of death of a part of heart muscles (heart attack) in the absence of symptoms. Despite the lack of symptoms, silent heart attacks are still heart attacks and can have some serious consequences, leaving behind scar tissue, weakening the heart, and increasing the risk for a subsequent, more serious heart attack and even death.

People with diabetes have a prevalence of silent ischemia of about 10% to 20% compared with a rate of 1% to 4% in non-diabetic individuals. Researchers believe this increased risk is due to ‘autonomic neuropathy’ (nerve disease). Diseased nerves cannot transmit pain signals efficiently and reduce patient’s ability to feel pain, including painful symptoms associated with heart attack, making the signs easier to miss.

Silent ischemia may help explain why the disease is usually more advanced when it is diagnosed in people with diabetes.

Studies have shown that up to 16% of participants with type 2 diabetes are also likely to have suffered the silent heart attack. It is a connection that cannot be ignored. If you have been diagnosed with Type 2 diabetes, it is important to understand the risks associated with the condition and to be vigilant in maintaining and monitoring your health.

सायलेंट इस्केमिया (दर्द रहित अवरोधित रक्त प्रवाह) और साइलंट मायोकार्डियल इन्फार्क्शन (दर्द रहित हार्ट एटेक / दिल का दौरा)

Tue, 20 Dec 2022 17:16:00 +0530

एक ६८ सालकी महिला रात्रि के समय अस्पतालमे लाई जाती है। शाम के समय से वह कमज़ोरी महसूस कर रही थी। एकबार बाथरूम में जाते वख्त उन्हें बेचैनी का अनुभव था। कोई खास गंभीर फरियाद या लक्षण नहीं है परन्तु उनके कुटुम्बीजन डॉक्टर की राय जानना चाहते है। उन्हें आठ साल से डायबिटीस की बिमारी है। आपातकालीन रूम में की गई प्राथमिक जांच में खास कुछ गंभीर नहीं पाया गया किन्तु उनका दिल के दौरे का ब्लड टेस्ट (Troponin) पॉजिटिव निकला। उन्हें दिल का दौरा पड़ा था। तत्काल प्रमाणित सारवार प्रदान करने के बाद उनकी स्थिति स्थिर हुई।

आपको क्या लगता हे ये सिर्फ एक दिन में ही हो गया। जी नहीं। हृदयकी नलीओ को अवरोधित होने में समय लगता है। एकबार अवरोध ८०% तक बढ़ जाये तब हृदय रोग की तकलीफ़ों का अनुभव होता है। परन्तु कुछ लोगो को दर्द महसूस ही नहीं होता। उससे ज़्यादा बदनसीब घटना होती हे अचानक हृदयका बंध हो जाना यानी अकाल मृत्यु। ऐसा भी हो सकताहै की दिल का दौरा न पड़े किन्तु लम्बे अरसे तक पर्याप्त मात्रामे खून न मिलने की वजह से हृदय के कोष क्रमशः मृत होजाए और हृदय चौड़ा होना शुरु हो जाये जो उसकी कार्यदक्षता पर गंभीर रुपसे विपरीत असर करे।

मायोकार्डियल इस्केमिया का मतलब हे हृदय की नलियां ब्लॉक होनेकी वजह से हृदय में खून का बहाव हानिकारक तरीके से कम हो जाना। छातीमे वज़न महसूस होना, दबाव लगना, घबराहट होना, और पेट में गैस हो जाना, डकारे आना अथवा पेटमे दर्द होना जैसी शिकायते मुख्य रूप से रहती है। तबीबी विज्ञानकी भाषामे इसे एंजाइना कहते है। परन्तु ज़्यादा खतरे वाली स्थिति हे कोई भी दर्द न होना। इसे कहते है साइलंट इस्केमिया।

साइलंट हार्ट एटेक मतलब हृदय के स्नायुओंकी मृत्यु बिना किसी दर्द के। भलेही दर्द न हो लेकिन हार्ट एटेक मतलब हार्ट एटेक, जो गंभीर समस्याए खड़ी कर सकता है। दूसरीबार हार्ट एटेक आनेकी संभावनाए ज़्यादा हो जाती है। उसके घावसे हृदय दुर्बल होता जाता है और उसकी कार्यदक्षतामे गिरावट आती है। अकाल मृत्यु होने का जोखिम बढ़ जाता है।

डायबिटीस के मरीज़ोंमे सायलेंट इस्केमिया १०% से २०% तक पाया जाता हे जो बिना डायबितिस के दर्दीओके समूह के १% से ४% की तुलनामे काफी ज़्यादा है। वैज्ञानिको का मानना है की इसका कारन दर्द वहन करने वाली चेताओंका बीमार होजाना या ख़त्म होजाना है। बीमार चेताए दर्दकी संवेदना का वहन करने में असमर्थ होती हे जिस वजह से दर्द महसूस नहीं होता और ऐसी गंभीर घटना से मरिज़ ज्ञात ही नहीं होता।

डायबिटीस के मरीज़ोंमे साइलेंट इस्केमिया की वजहसे निदानमे देरी हो जाती हे जिस वजह से निदान होने तक रोग आगे बढ़ चूका होता है।

डायबिटीस के मरीज़ोंके अभ्यास से ये जानकारी मिली है की उस अभ्यासमे हिस्सा लेने वाले १६% मरीज़ साइलंट हार्ट एटेक के शिकर हो चुके थे। ऐसे संयोगको नाकारा नहीं जा सकता।

आप यदि डायबीटीसके मरीज़ हे तो इस बीमारी से जुड़े हुए खतरों पर गौर कीजिये। नियमित जांच करवाते रहिये और स्वस्थ रहिये।

સાયલન્ટ ઇસ્કેમિયા (અથવા ઈસ્ચેમિયા) (દર્દ રહિત અવરોધિત રક્ત પ્રવાહ) અને સાયલન્ટ માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન (દર્દ રહિત હાર્ટ અટેક /હૃદયરોગનો હુમલો)

Tue, 20 Dec 2022 17:16:00 +0530

લગભગ 68 વર્ષના એક મહિલાને રાત્રે હોસ્પિટલમાં લાવવામાં આવે છે. તેઓને સાંજથી નબળાઈની ફરિયાદ છે. એક વખત બાથરૂમ જતી વખતે તેઓએ બેચેની પણ અનુભવી હતી. વાસ્તવમાં તેમને કોઈ ખાસ લક્ષણો નથી પરંતુ તેમાં કુટુંબીજનો ડૉક્ટર પાસે તાપસ કરાવવા ઈચ્છે છે તેથી તેઓ હોસ્પિટલ આવ્યા છે. તેમને આઠ વર્ષ થી ડાયાબિટીસ છે. ઇમર્જન્સી રૂમમાં પ્રાથમિક તપાસમાં કશુંજ વાંધાજનક જણાતું નથી. તેમના કાર્ડીઓગ્રામમાં પણ સામાન્ય પ્રકારના બદલાવ છે. પરંતુ તેમનો હ્રદયરોગના હુમલાનો બ્લડ ટેસ્ટ (Troponins) પોઝિટિવ છે એટલેકે તેમને હાર્ટ અટેક આવ્યો છે. તેઓને તુરંત પ્રમાણિત સારવાર આપવામ આવતા તેમની તબિયત સુધારા ઉપર છે.

શું તમને એમ લાગે છે કે આ બધું એકજ રાતમાં થઇ ગયું? બિલકુલ નહીં. તમારા હૃદયમાં નળીઓ બ્લોક થવાની પ્રક્રિયા લાંબા સમયથી ચાલતી હોય છે. એક વખત નળી 80% બ્લોક થાય ત્યારે હૃદયરોગની તકલીફોનો અનુભવ શરુ થાય છે. પરંતુ કેટલાક લોકોમાં કોઈ પણ લક્ષણ કે દુખાવો થતો નથી. હાર્ટ એટેક વખતે પણ તેમને દુખાવો અનુભવાતો નથી. તેથી પણ વધુ કમનસીબ ઘટના બને છે અચાનક હૃદય બંધ પડી ને મૃત્યુ થવાની. આ સિવાય એવું પણ બને કે હાર્ટ અટેક ના આવે પરંતુ લાંબા સમય સુધી ઓછું લોહી મળવાને લીધે હૃદયના કોષ ક્રમશઃ મૃત્યુ પામે અને સમય જતા હ્ર્દય પહોળું થઇ જાય અને તેની કાર્યદક્ષતામાં ગંભીર રીતે ઘટાડો થાય.

માયોકાર્ડિયલ ઇસ્કેમિયા એટલે હૃદયની નળીઓ બ્લોક થવાને લીધે નળીઓમાં રક્ત પ્રવાહનું ભયજનક રીતે ઓછું થઇ જવું. તેનાથી છાતીમાં ભાર લાગવો, વજન પડતું હોય તેવો અનુભવ થવો, ગભરામણ થવી તો ક્યારેક ગેસ ભરાઈ જવો, ઓડકાર આવવા અથવા પેટમાં દુખાવો થવો જેવી ફરિયાદો ઉદ્દભવે છે. ક્યારેક સ્નાયુના દુખાવાનો અનુભવ પણ થાય છે. તબીબી વિજ્ઞાનની ભાષામાં આને એન્જાઇના કહેવામા આવે છે. પરંતુ વધારે ભયજનક સ્થિતિ છે કોઈ પણ પ્રકારનો દુખાવો ના થવો કે કોઈ પણ ફરિયાદ ના હોવી. આને કહે છે સાયલન્ટ ઇસ્કેમિયા.

સાઇલન્ટ હાર્ટ અટેક એટલે હૃદયના સ્નાયુઓનો નાશ થવો. ભલે દુખાવો ના થાય પરંતુ આખરે હાર્ટ અટેક એટલે હાર્ટ અટેક, જે ગંભીર સમસ્યાઓ ઉભી કરી શકે છે. તેનાથી બીજી વખત પણ હાર્ટ એટેક આવવાનો ભય વધી જાય છે, સ્કાર ટીસ્યુ રહી જતા સમય જતા હૃદય નબળું પડે છે અને તેની કાર્યદક્ષતામાં ઘટાડો થાય છે. અકાળ મૃત્યુ થવાનું જોખમ વધી જાય છે.

ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં સાયલન્ટ ઇસ્કેમિયાનું પ્રમાણ 10% થી 20% છે. જયારે તે સિવાયના જનસમૂહમાં સાયલન્ટ ઇસ્કેમિયાનું પ્રમાણ માત્ર 1% થી 4% જેટલું હોય છે. વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે આમ થવાનું કારણ દુખાવાનું વહન કરતી ચેતાઓને નુકશાન થવું છે. બિમાર ચેતાઓ સંવેદનાઓનું વહન કરી શકતી નથી તેથી હાર્ટ એટેક વખતે પણ દુખાવાનો અનુભવ થતો નથી. આથી સમગ્ર ઘટના વ્યક્તિના ધ્યાનમાં આવતી જ નથી.

ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં સાયલન્ટ ઈસ્ચેમીયા ને લીધે નિદાન મોડું થવાથી જયારે ખબર પડે ત્યારે રોગ આગળ વધી ચુક્યો હોય છે.

વિવિધ દર્દીઓના અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે સર્વેમાં ભાગ લેનારાઓમાં 16% ટાઈપ 2 ડાયાબિટીસના દર્દીઓ સાયલન્ટ હાર્ટ એટેકનો શિકાર બની ચૂકયા હતા. આ સંયોગ નકારી શકાય તેમ નથી.

જો તમે ડાયાબિટીસનો શિકાર બની ચુક્યા હોવ તો આ રોગ સાથે સંકળાયેલા જોખમોને ગંભીરતાથી લો તેમજ નિયમીત ચેક અપ કરાવતા રહો.

UNCOMMON CASE OF HEPATIC ENCEPHALOPATHY DUE TO HEPATITIS ‘A’

Mon, 23 May 2022 17:16:00 +0530

A 29 years old woman was shifted from other city in semiconscious condition. She was having jaundice due to hepatitis A virus infection. To begin with she had loss of appetite and weakness followed by nausea and vomiting with yellow discoloration of eyes and yellow coloured urine. Her blood tests of liver were abnormal and suggested hepatitis A with high counts of liver enzymes. After two days of hospitalization, her condition deteriorated. She remained drowsy and later became unconscious in spite of ongoing treatment. She was advised to move to a higher center for further treatment. On admission she had mild respiratory distress and low oxygen percentage. She was admitted in ICU. Oxygen as well as treatment to reverse her unconsciousness were initiated aggressively. Next day morning her condition was better. She was following verbal commands and was communicating. However her level of consciousness deteriorated further in evening. Treatment was intensified accordingly. With continuous intensive care, she became fully conscious after two days. Later she was shifted to room where her condition kept improving and she was discharged from the hospital.

Hepatitis A is one of the many causes of Jaundice. However it less often causes life threatening illness. In our patient the disease took a fulminant course after six to seven days of illness.

How Hepatitis A occurs?

Hepatitis A occurs due to ingestion of food or water contaminated with virus. Once ingested, virus crosses walls of intestine and through blood it enters in liver. Within the cell of liver, by using the machinery of the cell, it multiplies. Jaundice may occur after two weeks of its entry in to your body. However significant liver failure in Hepatitis A is rare and occurs in 0.015 to 0.5% patients only.

These are the vacation months. You may travel and eat and drink outside for many days. Water borne diseases are frequent in this months. Weather remains hot and you have to consume liquids frequently. This exposes you to the risk of water borne diseases.

What happens in hepatitis?

Hepatitis means inflammation of live. In simple words it is the swelling of liver. The cells of liver become sick and can’t detoxify toxins efficiently. Apart from damage, large number of liver cells may die. One important toxic substance that hampers cognitive functions is Ammonia. Ammonia is produced in large bowel due to degradation of protein residues by colonic bacteria even in healthy state but it is quickly metabolized by liver. When liver can’t remove it from blood, levels of ammonia increase. With rising ammonia levels in brain, cells known as astrocytes starts swelling creating compression of important cells and reducing their function manifested as reducing cognitive functions progressing to drowsiness to coma. If not managed quickly, it can lead to death.

How to prevent it?

Good hygiene practice:

Wash your hands thoroughly with soap and water before eating or preparing food.
Take extreme care while changing a diaper or handling excreta. Virus shading in stools occur before development of symptoms.

Practice safety precautions when travelling:

Peel and wash all fresh fruits and vegetables yourself.
Prefer eating heated fresh food. Avoid raw or undercooked food
Avoid eating from unhygienic places.
Drink bottled water or RO / purified water wherever you stay during travelling.
If no such facility available, boil water before drinking it.
Avoid all beverages of unknown purity, with or without ice.

हिपेटाइटिस 'ए' से कोमा का केस

Mon, 23 May 2022 17:16:00 +0530

पिछले महीने उन्नतीस साल की एक महिला अर्ध बेहोशी की हालत में दूसरे शहरसे शिफ्ट हो कर मेरी देखभालमे आई सी यु में दाखिल हुई थी। उन्हें हिपेटाइटिस ‘ए’ नामक पीलिया हुआ था। लेकिन उनका पीलिया अब जानलेवा स्थितिमे था। शुरूमे उन्हें खाने से अरुचि एवं शक्ति का आभाव लगरहा था। आगे चलकर उन्हें उबक आना और उल्टियां होना शुरू हो गया। उनकी आँखे एवं पिशाबका रंग पीला होने लगा। अस्पतालमे दाखिल होते वख्त साँस लेने में धिक्कत भी हो रही थी।

हमारे मरीज़ का ऑक्सीजन स्तर भी काम हो रहा था। तुरंत ऑक्सजन दिया गया और बेहोशी दुर करनेकी दवाई शुर की गई। दुसरे दिन सुबह उनकी स्थितिमे सुधार था और वह सामान्य सूचनाओं का पालन कर रही थी लेकिन शाम होते होते हालात फिरसे बिगड़ने लगे। उनकी बेहोशी फिर से बढ़ गई। दो दिन की सघन सारवार के बाद तबियत फिरसे ठीक हुई और उन्होंने संपूर्ण सभान अवस्था पुनः प्राप्त की। उस पश्च्यात उनकी सेहत स्थिर रही और उन्हें रूममें शिफ्ट किया गया बादमे उन्हें अस्पतालसे छुट्टी दी गई।

हिपेटाइटिस ‘ए’ कैसे होता है?

हिपेटाइटिस ‘ए’ नमक पीलिया वाइरस से दूषित चीज़ खानेसे या दूषित प्रवाही पीनेसे होता है। एक बार जठरमे पहुँचने के बाद यह वाइरस अंतड़िओंकी दीवार से हो कर खून के साथ लिवरमे पहुँच जाते है। लिवरमे यह वाइरस लिवर के कोष की सिस्टमका उपयोग करके एक में से अनेक में रूपांतरित जाते है। वाइरस के शरीरमे प्रवेश के बाद लगभग दो हफ्ते के बाद पीलिये के लक्षण दिखाई देते है। किन्तु जान लेवा पीलिया सिर्फ ०.०१५% से ०.५ % लोगो मे ही होता है।

यह छुट्टियों का समय है और मुमकिन हे की आप किसी पर्यटन पर हो। बाहर का खाना-पीना स्वाभाविक है। इस समय पानीमे पनपते शुक्ष्म जीवो से संक्रमण होने का खतरा बना रहता है और आपको भी ऐसे रोग होने की संभावनाए बढ़ जाती है।

हिपेटाइटिस में क्या होता है ?

सामान्य भाषामे हिपेटाइटिस यानि लिवर की सूजन। लिवर के कोष बीमार हो जाते है और खूनमे बनते ज़हरीले तत्वोंको ख़त्म नहीं कर शकते। एक ज़हरीला तत्त्व जो दिमाग को सुन्न करके बेहोश बना देता है वह है ऐमोनिया। हमारी बड़ी अंतड़ी मे रहे शुक्ष्म जीवाणु जो प्रोटीन हम हज़म नहीं कर पाते उसे हज़म करते है। इस प्रक्रिया से एमोनिया पैदा होता है। हमारा लिवर तुरंत उसे बिनहानिकारक तत्त्व में बदल कर उसका निकल करता है। जब बीमार लिवर एमोनिया को हटा नहीं पाता, तब एमोनिया की मात्रा खून में बढ़ने लगती है। ऐमोनिया से दिमागके एस्ट्रोसैट (ASTROCYTE) नामक कोषोमे सूजन आती हे और दिमाग के महत्वपूर्ण भागमे रहे कोष ऊपर दबाव पड़ने से उनका कार्य स्थगित होना शुरू हो जाता हैऔर दिमाग सुन्न हो जाता है। रोग की तीव्रता जैसे जैसे बढ़ती है बेहोशी और भी गहरी होती जाती है और मरीज़ कोमामे चला जाता है। यह एक गंभीर परिस्थिति है और तुरंत इलाज न होने पर मृत्यु हो जाती है।

हिपेटाइटिस एवं खानपान से फैलती अन्य बीमारिओसे कैसे बचे ?

कोई भी चीज खाने या पिने से पहले अथवा खाना पकाने से पहले हाथ साबुन से अच्छी तरह साफ़ करले।
किसीभी परवश इन्सानका डाइपर (आंतर वस्त्र) बदलते वख्त और उनके मल-मूत्र का निकल करते वख्त पूरी सावधानी बरते। ध्यानमे रहे की हिपेटाइटिस ‘ए’ का वाइरस मरीज़ में पीलिए के लक्षण दिखाई देने से पहलेही मरीज़ के मलमे निकलना शुरू हो जाते है। गलतीसे भी ऐसे दूषित हाथो से आपने खा लिया या किसी दूसरे को परोसा तो दोनों को संक्रमण होने का खरता बढ़ जायेगा।

पर्यटन के वख्त सावधानी बरते

ताज़े फल एवं सब्जिकी परत जहां तक मुमकिन है आप खूद निकले।
अच्छी तरह पका हुआ खाना खाये। आधा पका हुए खाने के व्यंजनसे दूर रहे।
ठीक तरह से साफ नहीं दिखती हो ऐसी जगह से खाना मत लीजिये।
शुद्ध पानी का ही आग्रह रखे। (बोटल्ड वॉटर अथवा आर ओ / फिलटर्ड पानी)
फलो का रस अथवा शरबत किसी भी अनजान जगह से न पिए। खास करके बर्फ डाला हुआ रस न पीए।

હિપેટાઇટિસ 'એ' થી કોમા – જવલ્લે જ જોવા મળતું કોમ્પ્લિકેશન

Mon, 23 May 2022 17:16:00 +0530

ગયા મહિને ઓગણત્રીસ વર્ષની એક યુવાન મહિલા અર્ધ બેહોશીની હાલતમા બીજા શહેરથી શિફ્ટ થઇ ઉચ્ચ કક્ષાની આઈ સી યુ સારવાર માટે મારી દેખરેખમાં દાખલ થઇ હતી. તેમને હિપેટાઈટીસ ‘એ’ નામનો કમળો થયો હતો જે જીવલેણ તબ્બકામાં પ્રવેશી ચુક્યો હતો. શરૂઆતમાં તેમને ખોરાક પ્રત્યે અરુચિ તેમજ નબળાઈ ના ચિન્હો હતા. આગળ જતાં ઉબકા અને ઉલ્ટી થવા લાગ્યા તેમજ પેશાબ અને આંખનો રંગ પીળો થવા લાગ્યો. હોસ્પિટલમાં દાખલ થતી વખતે તેને શ્વાસ લેવામાં થોડી તકલીફ પડતી હતી.

તેમનું ઓક્સિજન નું સ્તર પણ ઓછુ હતું. તાત્કાલિક ઓક્સિજન શરુ કરવામાં આવ્યો અને જીવલેણ કમળાની બેહોશી દૂર કરવાની સારવાર શરુ કરવામાં આવી. બીજે દિવસે સવારે તેમની હાલતમાં સુધારો હતો અને તેઓ સામાન્ય સૂચનાઓ સમજી શકતા હતા પરંતુ સાંજે ફરીથી બેહોશી વધી. સતત બે દિવસની સઘન સારવાર બાદ તેઓ સંપૂર્ણ રીતે સભાન અવસ્થા પ્રાપ્ત કરી શક્યા. ત્યારબાદ તેઓની હાલત સ્થિર રહેતા તેમને રૂમમાં શિફ્ટ કર્યા અને થોડા દિવસ બાદ હોસ્પિટલમાં થી રજા આપી.

હિપેટાઇટિસ ‘એ’ કમળો થવાના ઘણા કારણોમાંનુ એક કારણ છે. પરંતુ તેનાથી જીવલેણ કોમ્પ્લિકેશન થતું હોય તેવું ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. અમારા કેસમાં રોગે એક જીવલેણ વવળાંક લઇ લીધો હતો.

હિપેટાઇટિસ ‘એ’ કેવી રીતે થાય છે?

હિપેટાઇટિસ ‘એ’ નો કમળો વાયરસથી દુષિત થયેલી વસ્તુ ખાવાથી અથવા દુષિત પ્રવાહી પીવાથી થાય છે. એક વખત જઠરમાં પહોંચે પછી આ વાયરસ આંતરડાની દીવાલને ભેદીને લોહીમાં ભળી લીવરમાં પહોંચે છે. લીવરમાં આ વાયરસ લીવરના જ કોષની સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી એકમાં થી અનેક બનેછે. વાયરસ શરીરમાં દાખલ થયા પછી લગભગ બે સપ્તાહના સમયે કમળો થાય છે. છતાં પણ જીવલેણ કોમ્પ્લિકેશન માત્ર 0.015% થી 0.5% લોકોમાં જ થાય છે.

અત્યારે વૅકેશનના મહિના ચાલી રહ્યા છે. તમે પ્રવાસ ઉપર જશો અથવા પ્રવાસ કરી રહ્યા હશો. બહારનું ખાવા-પીવાનું થશે જ. પાણીજન્ય રોગો આ સમયે વારંવાર થતા રહે છે. ગરમી હોવાને લીધે પાણી કે અન્ય પ્રવાહી વારંવાર લેવું પડે તે સ્વાભાવિક છે જે તમારી પાણીજન્ય રોગમાં સપડાઈ જવાની શક્યતાઓ ને વધારી દે છે.

હિપેટાઇટિસ માં શું થાય છે?

સાદી ભાષામાં હિપેટાઇટિસ એટલે લીવરનો સોજો. લીવરના કોષ બીમાર પડી જાય છે અને શરીરમાં ઉત્પન્ન થતા ઝહેરીલા તત્વો ને ખતમ કરી શકતા નથી.વાસ્તવમાં લીવરના કેટલાક કોષ પણ મૃત્યુ પામે છે અને લિવરનું કાર્ય ખોરવાઈ જાય છે. એક ઝહેરીલુ તત્વ જે દિમાગને સુન્ન કરી બેહોશી લાવે છે તે છે અમોનિયા. મોટા આંતરડામાં રહેલા શુક્ષ્મ જીવો આપણા પાચન તંત્રમાં નહિ પચેલા પ્રોટીનને પચાવે ત્યારે ચયાપચયની ક્રિયા થવાથી અમોનિયા બને છે. આ એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે અને તંદુરસ્ત વ્યક્તિના શરીરમા થતી રહે છે. આપણું લીવર તેને તરતજ બિનહાનિકારક તત્વમાં ફેરવી નાખે છે. જયારે બિમાર લીવર તેને દૂર કરવામાં નિષ્ફળ રહે ત્યારે આ અમોનિયાનું સ્તર લોહીમાં વધવા માંડે છે. અમોનિયા મગજમાં રહેલા કોષ (ASTORCYTE) માં સોજો ઉત્પન્ન કરે છે જેથી મગજના અગત્યના સેન્ટરમાં રહેલા કોષો ઉપર દબાણ વધતા તેઓનું કાર્ય ખોરવાઈ જાય છે અને મગજ સુન્ન થવા માંડે છે જે રોગની તીવ્રતા આગળ વધતા સંપૂર્ણ બેહોશી એટલે કે કોમામાં પરિવર્તિત થાય છે. આ એક ગંભીર પરીસ્થિતિ છે અને તાત્કાલિક સારવાર ના મળે તો મૃત્યુ પણ થઇ શકે છે.

હિપેટાઇટિસ અથવા પાણીજન્ય રોગોથી બચવા શું કરશો?

કાંઈ પણ ખાતા પહેલા અથવા તો કોઈ પણ વાનગી બનાવતા પહેલા સાબુથી હાથ બરાબર સાફ કરો.
કોઈ બીજી પરવશ વ્યક્તિનું ડાયપર બદલતી વખતે અથવા મળ-મૂત્ર નો નિકાલ કરતી વખતે ખૂબ સાવધાની રાખો. ધ્યાન રહે કે હિપેટાઇટિસ ‘એ’ નું વાયરસ કમળાના લક્ષણો દેખાય તે પહેલા મળમાં નીકળવા માંડે છે. ભૂલથી એ દૂષિત હાથે તમે ખાઓ કે બીજાને પીરસો તો તમને બધાને પણ કમળો થવાનું જોખમ રહે છે.

પર્યટન દરમ્યાન સાવધાની વર્તો:

તાજા ફાળો તેમજ શાકભાજીની છાલ શક્ય હોય ત્યાં સુઘી તમે જાતે જ ઉતારો.
ગરમ થયેલો ખોરાક ખાવાનો આગ્રહ રાખો. કાચો અથવા અધકચરો રંધાયેલો ખોરાક ખાશો નહિ.
સાફ-સૂથરાં ના દેખાતા હોય તેવા સ્થળ ઉપર ખાવા-પીવાનું ટાળો.
બને ત્યાં સુધી શૂધ્ધ થયેલું પાણી જ પીવો. ( બોટલ્ડ અથવા આર. ઓ. પ્લાન્ટ/ફીલ્ટર્ડ )
પ્રવાહી દા.ત. ફળોનો રસ અથવા શરબત ગમેતે જગ્યાએથી ના પીવો. ખાસ કરીને બરફ નાખેલું પીણું પીવાનું ટાળો.

My COVID Experience

Sun, 23 Jan 2022 17:16:00 +0530

It is a cool Saturday evening today and this is December 2019. Swinging in my cozy garden and enjoying cool breeze, I am reading an article on Corona virus absolutely unaware of the future close encounter with this deadly element. A new virus has emerged somewhere in China, the province known as Wuhan. These are the early days and world is yet to know the possible source of its origin. In these days when others are barely aware of Corona, specialists like us are curious to know possible deadly effects of this virus and how to counter or minimize them.

With the time we have now gathered knowledge and we are concerned about its perilous future effects. The time passes on and this is the first week since nationwide lockdown is announced in India. My phone is ringing, on the other end one of my friends is requesting me to voluntarily contribute in a government sponsored program. A well-advanced step by our government to educate all doctors and paramedical staff employed at community hospitals of periphery on how to handle critically ill patients of Corona. COVID 19 name is just given by WHO to the disease caused by Corona virus (SARS-COV-2). Being a well-known senior Critical Care Specialist and a teacher, actively involved in spreading the knowledge of critical care in fellow colleagues, I am one of his preferred choices. I am thrilled to have this opportunity and subsequently I am training almost 250 doctors and paramedics in next ten days. I feel honored. I am awarded with the certificate of appreciation by the Chamber of Commerce and Government of Gujarat for the selfless contribution.

It’s April 2020 and the cases are increasing in leaps and bounds. Figures of deaths are rising every day. There is a wave of panic in medical fraternity too. I get a request from the representative of affiliated body to take rounds in the COVID ICU of 1200 bedded COVID Hospital located in CIVIL Hospital campus at Ahmedabad city to guide junior doctors and stream line the management of very serious patients. All patients of COVID 19 are to be admitted in Government set ups. Doctors associated with private institutes are yet to be allowed to treat COVID patients. In present scenario many doctors refuse to attend COVID patients, but I say if not me then who else? This situation tempts me to do my best to fight with the biggest enemy of mankind. We the team of bold Critical Care Specialists kin to serve and give back to our society are taking daily rounds in ICUs of the COVID Hospital. I am really enjoying my rounds. Many patients on non-invasive ventilator are now successfully weaned from non-invasive ventilator and many will go home in next few days.

Then comes the much dreaded disaster. Chaos is everywhere. Whole country is facing severe shortage of oxygen and medicines. Thousands lose battle of life every day. Many doctors have lost their lives fighting against this enemy of humans. My regards to their bravery and sacrifice. I see my patients breathing hungrily, but, I barely see encouraging numbers of their oxygen saturation on the monitor. Next morning I am helplessly watching bodies wrapped in white cloth bags surrounded by the tearful eyes and grief submerged faces. On the other side I also see eyes expressing immense hope and trust and, ready to do anything possible to save their family member. With the grace of God mortality in my cases remains low. May be my intense training and hunger to provide latest approved treatment to my patients is paying me. I have by now managed around two thousand patients personally and as a team. The life is passing through a very exiting phase. From early morning to late night I am rushing from one patient to another patient and one hospital to another. It was difficult to spare time to take two meals at home. Having meals on dining table is a dream of past. Many a times I carry my dinner with me and take it on the road side in my car or in the parking of the hospitals. I refuse to eat anything late night if it is beyond 11:30 pm. Going to bed empty stomach is better. However nothing is felt adverse to me. Every morning I am charged again to fight a new battle. It is very satisfying to serve so many patients, fight for their survival and getting success in the end. I remember those hands blessing me and those smiling faces expressing their gratitude.

I extend my sincere regards to the families of my patients for providing opportunity to serve them. Their patience, generosity and cooperation made me achieve whatever success I obtaining in this pandemic.

I pray to God for the disappearance of COVID pandemic soon.

મારો કોવિડ અનુભવ

Sun, 23 Jan 2022 17:16:00 +0530

શનિવારની સાંજે હું મારા હિંચકા ઉપર ઝૂલતા ઝૂલતા ઠંડી હવાની મજા રહ્યો છું. વાસ્તવમાં હું કોરોના ઉપર એક મેડિકલ આર્ટિકલ વાંચી રહ્યો છું. ભવિષ્યમાં આ ઘાતક વાયરસ સાથે નજીકનો પરિચય થશે તે વાત થી બિલકુલ બેખબર. જી હા. આ ડિસેમ્બર 2019 છે. ચીન દેશના કોઈ વુહાન નામના પ્રાંતમાં એક નવું વાયરસ મળ્યું છે અને દુનિયા હજુ તેના ભયાનક રૂપથી અજાણ છે. અન્ય લોકો જયારે આ વાયરસથી અજાણ છે ત્યારે અમે નિષ્ણાતો આ વાયરસની ઘાતક અસરો સમજવા અને તેનો ઈલાજ કરવા ઉત્સુક છીએ.

થોડો સમય પસાર થયો છે. અમે કેટલીક માહિતી એકઠી કરી લીધી છે અને ભવિષ્યની ઘાતક અસરોથી ચિંતિત છીએ. હવે રાષ્ટ્ર વ્યાપી લોકડાઉન ને લગભગ એક અઠવાડિયું થયું છે. મારા ફોનની રિંગ વાગે છે. સામ છેડે મારા એક મિત્ર મને સરકાર દ્વારા આયોજિત એક પ્રશિક્ષણ કાર્યક્રમમાં સ્વેચ્છાએ ભાગ લેવા વિનંતી કરે છે. સરકારશ્રી દ્વારા અગમચેતી રૂપે અમદાવાદની પરિસીમામાં આવેલી હોસ્પિટલોના ડૉક્ટર તથા સ્ટાફને કોરોના ના ગંભીર દર્દીઓની સારવાર વિષે સમજ આપવા માટે આ પ્રશિક્ષણ શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. એક અનુભવી ખ્યાતનામ ક્રિટીકલ કેર નિષ્ણાત અને આ જ વિષયના ટીચર હોવાને નાતે તેમણે આ કાર્ય માટે મારી આગળ આ પ્રસ્તાવ મુક્યો છે. હું આ પ્રસ્તાવથી ખૂબ ઉત્સાહીત છું અને 250 જેટલા ડૉક્ટર તથા પરમેડિકલ સ્ટાફને પ્રશિક્ષણ આપી રહ્યો છું. આ કાર્યક્રમમાં સહભાગી થવા બદલ મને ગુજરાત ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ તથા ગુજરાત સરકાર તરફથી સન્માનપત્રથી સન્માનિત કરવાં આવ્યો છે.

ગયા માર્ચ મહિનામાં વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ આ રોગને કોવીડ 19 નામ આપ્યું છે. અત્યારે એપ્રિલ 2020 છે અને કોવિડ ના કેસ સતત દિવસ-રાત જે રીતે વધી રહ્યા છે તે ધ્યાનમાં લેતા આ પરિસ્થિતિને કોવિડ વેવ કહેવાયો છે. મેડિકલ સર્કલમાં પણ અસમંજસ તથા ડરનો માહોલ છે. આજે ફરીથી એક વિનંતી પ્રસ્તાવ આવ્યો છે. 1200 પથારીની વ્યસ્થા ધરાવતી કોવીડ હોસ્પિટલના ગંભીર દર્દીઓને ઉચ્ચ કોટિની સારવાર આપવા માટે આઈ સી યુ માં રાઉન્ડ લઈ ત્યાં કાર્યરત જુનિયર ડોક્ટરોને માર્ગદર્શન આપવા માટે. લગભગ બધાજ કોવિડ દર્દીઓને સરકારી હોસ્પિટાલમાંજ સારવાર આપવામાં આવે છે. કેટલાક ખાનગી પ્રેકટીસ કરતા ડોક્ટરો કોવીડના દર્દીઓને તપાસવાની પણ ના પાડે છે; પરંતુ હું કહું છું કે હું નહિ કરુ તો કોણ આ કાર્ય કરશે? આ પરિસ્થિતિ મને મારુ શ્રેષ્ઠ યોગદાન આપવા ઉત્તેજિત કરી રહી છે. સમાજને કઈંક આપવા માટે ઉત્સાહિત અમે કેટલાક નિષ્ણાતો દરરોજ આઈ સી યુ માં રાઉન્ડ લઇ દર્દીઓની સારવાર માં માર્ગદર્શન આપી રહ્યા છીએ. આ ખૂબ ઉત્સાહ તથા સંતોષની ક્ષણો છે. નોન ઈન્વેસિવ વેન્ટિલેટર ઉપર રહેલ ઘણા દર્દીઓ હવે સારા થઇ રહ્યા છે અને થોડા દિવસોમાં તેઓ ઘરે જશે.

હવે વધુ ડરાવણો તબ્બકો ચાલી રહ્યો છે. સમગ્ર દેશમાં અફડાતફડીનો માહોલ છે. જરૂરી દવાઓ તથા ઓક્સિજન ઓછ પડી રહ્યા છે. અગણિત માણસો દરરોજ મૃતયુ પામી રહ્યાછે. મોત જાણે કે તાંડવઃ કરી રહ્યું છે. ઘણા બધા ડોક્ટરો એ આ દાનવ સામે લડતા લડતા શહીદી વ્હોરી છે. તેઓની બહાદુરી અને બલિદાન ને માન પૂર્વક વંદન. શ્વાસ માટે તડપતા ઘણા દર્દીઓને હું જોઈ રહ્યો છું પરંતુ તેમના મોનીટરમાં કોઈ પણ ઉતસાહ જનક આંકડા દેખાતા નથી. ઓક્સિજન નું પ્રમાણ અથાગ પ્રયત્નો કરવા છતાં સુધરતું નથી. બીજે દિવસે સવારે લાચાર થઈને હું તેમના નશ્વર દેહને સફેદ કવર માં સૂતેલો જોઉં છું સાથે સાથે જ તેમના દ્રવિત સ્વજનો ની અશ્રુભીની આંખો જોઈ રહ્યો છું. તો બીજી તરફ કેટલીકે આંખો અતિ વિશ્વાસ એને આશાઓ સાથે મને જોઈ રાહી છે. આ લોકો તેમના સ્વજન નો જીવ બચાવવા માટે કઈ પણ કરી છૂટવા તૈયાર છે. કુદરતની દયાથી મારા દર્દીઓમાં મૃતુંનો આંક ઓછો રહ્યો છે. કદાચ મારી ઉચ્ચ કેળવણી અને દર્દીઓને ઉત્તમ અને અત્યાધુનિક સારવાર આપવાની અદમ્ય ઈચ્છા તેના પરિણામ આપી રહી છે. વ્યક્તિગત અને એક ટિમ તરીકે અત્યાર સુધીમાં મને લગભગ બે હજાર દર્દીઓની સેવાનો મોકો મળ્યો છે. જીન્દગીની રફ્તાર ખૂબ ઝડપથી અને ઉત્તેજના પૂર્વક ચાલી રહી છે. એક દર્દી થી બીજા દર્દી અને એક હોસ્પિટલ થી બિજી હોસ્પિટલ માં સવાર થી રાત કયારે થઇ જાય છે તેનો ખ્યાલ જ નથી. બે વખત ઘરે ડાઇનિંગ ટેબલ ઉપર જમવનો સમય તો એક ભૂતકાળ છે. કયારેક મારુ ડિનર સાથે લઈને નીકળી જાઉં છું અને રાત પડે ત્યાં રસ્તાની એક બાજુ કાર ઉભી રાખી ડિનર લઉ છો તો ક્યારેક હોસ્પિટલના પાર્કિંગ એરિયામાં. બહુ મોડું થઇ જાય તો પછી કાંઈ લેતો નથી. મોડા જમવા કરતા ખાલી પેટ વધારે સારું. ઊંઘની કોઈ ચિંતા નથી. પથારીમાં પડીએ એટલે સીધી સવાર પડે. મને આમાં કાંઈજ અગવડ ભર્યું નથી લાગતુ. બીજી સવારે હું ફરી થી ચાર્જ થઇ જાઉં છું માનવતાના આ દુશ્મન સામેના જંગમાં સામેલ થવા માટે. સાચું કહું તો એટલા બધા દર્દીઓની સારવાર કરવાનો સંતોષ કઈંક અલગ જ છે. અત્યારે પણ મને આશીર્વાદ આપતા એ હાથ તથા આભાર વ્યક્ત કરતા અને ખુશીથી મલકાતાં એ ચહેરાઓ નઝર સમક્ષ દેખાય છે.

મને સેવાની આ તક આપવા બાદલ હું સર્વે દર્દીઓ તેમજ તેમના સ્નેહીજનોનો અન્તઃકરણ પૂર્વ આભાર વ્યક્ત કરુ છું. તેઓએ અતિ મુશ્કેલ સમયમાં દાખવેલી ધીરજ, સંયમ અને મને આપેલા સહકારનો મને જે કઈ સફળતા મળી છે તેમાં મહત્વનો ફાળો છે.

કોવિડ વિશ્વામાંથી ઝડપથી ગાયબ થઇ જાય તેવી પ્રભુને પ્રાર્થના.

Post COVID Myocarditis

Fri, 30 Jul 2021 17:16:00 +0530

One early morning a 66 years old gentleman was brought to the emergency with complains of severe breathlessness. His breathing distress emerged suddenly and oxygen level fell to 70% at home. He had suffered from pneumothorax (air between the outer layers of lung) before a week and a tube in left side of his chest was there. His cardiogram taken on admission was abnormal. Heart specialist was called and he suggested angiography as his blood markers for heart attack were high. His angiography did not show any block in heart. But now we noticed a new symptom. Up on making him semi recumbent (45 degree reclining) his blood pressure fell to 70/40 mmHg. He complained of light headedness and giddiness. After several minutes of acquiring recumbent position again, his BP would come back to 90/50 mmHg. However later on his BP remained low even on lying down. He had urinary tract infection too. Further evaluation of heart by echocardiography suggested left ventricular ejection fraction of 30% only. His BP by now was significantly low and needed moderate to high doses of BP raising medicine. He had brief episodes of giddiness and breathing difficulty. His condition remained very critical and he needed continuous oxygen inhalation. He had POST COVID MYOCARDIRIS along with infection and circulatory shock. His heart rhythm was irregular. He was treated with the special medicines for his postural hypotension. His condition remained critical for another 20 days. After 20 days of intensive treatment for blood pressure fluctuations, his condition stabilized. Second echocardiography showed significant improvement of pumping ability of his heart (left ventricular ejection fraction of 50%). His left lung achieved full expansion and the tube inserted in his chest was removed by now. His postural BP fall was minimal and he needed minimal doses of oral medicines. He was able to walk with support. He was shifted to ward with supplemental oxygen that was stopped after three days of ward stay. He did reasonably well in ward and after twenty five days of hospital stay he was discharged.

Air in left side of chest

Immediately after chest tube

Significant expansion of lung

MY PATIENTS REVIEWS

Sun, 13 Jun 2021 17:16:00 +0530

I am pleased to share with you my patients reviews of my team during COVID 19 pandemic. I am extremely thankful to all my patients for putting their trust in me and allowing me to serve them. I can never forget their cooperation and generous behavior in those difficult moments of emotional stress they faced. I also extend my gratitude to their family members for their positive response and utmost cooperation even in one of the most adverse conditions of their lives they were dealing with.

I feel fortunate to have an opportunity to treat around 2000 patients of COVID 19 individuality and as team.

With the good wishes and blessing of you all I could succeed in saving many lives and I could support my patients and their families in fighting battle against COVID 19.

Heart Disease, Old age and Critical COVID 19 With Readmission

Sat, 23 Jan 2021 17:16:00 +0530

A sixty years old gentleman was brought to me with complains of breathlessness and low oxygen levels of 85%. He was admitted at other hospital for the treatment of COVID 19. Two days before he was discharged from that hospital after five days of treatment. He had history of heart disease and had undergone a procedure for the same. He responded to initial treatment but after a day of stabilization his condition deteriorated and I shifted him to ICU. His oxygen was falling rapidly and he was complaining of increasing uneasiness in breathing in spite of high flow of oxygen. I initiated support of noninvasive ventilation but oxygen level remained at 93%. He had spikes of fever and he became very sick. His oxygenation was becoming increasingly difficult and his heart rate and blood pressure were fluctuating. With ten days of rigorous monitoring and management, he showed improvement in his oxygen levels and blood pressure. He could be weaned from ventilator after almost twelve days. Another few days went uneventful but while he was stabilizing from this life threatening episode, on one morning he felt breathless again and his heart rate increased to 132 beats per minute. Now his breathing was deteriorating and oxygen was falling again. Increasing oxygen provision was not making any impact and he was again supported with BIPAP. His blood pressure decreased and he threw a new spike of fever. By then he was in ICU since twenty days. His lungs were significantly damaged and he was physically weak. There was a possibility of secondary infection in blood or lungs. At this stage secondary infections may prove fatal. Broad spectrum antibiotics to cover multi drug resistant organisms were considered. After almost five days of intensive treatment he showed improvement. I could wean him from ventilator. Now he was able to breath with moderate oxygen supply. He had no fever spikes. However his heart was beating fast. His 2D ECHO revealed mild reduction in pumping but nothing significant. He improved further and transferred to ward after few days. He kept improving in room and after forty days of hospital stay he was discharged. He is now recovering at home.

1_CT scan showing extensive disease

2_CT scan showing extensive disease

X RAY

Old Age, Diabetes and Severe COVID With Ventilator Support

Sat, 23 Jan 2021 17:16:00 +0530

A 72 years old lady was admitted under my care with complains of fever since 6 to 7 days and breathlessness worsening breathing since last two days. Initially she responded to supplemental oxygen. However one evening she had severe difficulty in breathing and worsened weakness. She was shifted to ICU. She remained marginally stable overnight but deteriorated in the morning. Her breathing was laborious and her oxygen level was falling rapidly. It was not manageable on BIPAP too. Risk of death was many fold high as she was old, fragile, diabetic and suffering from Severe COVID. She was immediately intubated (a pipe was inserted through her mouth in to her wind pipe) and kept on ventilator. But that was not the end of her troubles. She developed sever fall of her blood pressure. Her blood investigations suggested fall in her hemoglobin to 6.5%. She had no abnormal bleeding from digestive tract and there was no external bleeding. Critically ill COVID patients can develop abnormalities of blood clotting that may cause life threatening bleeding. Well, her blood clotting was normal and her platelet counts were adequate. Sonography of abdomen to look for concealed blood clot in abdomen did not reveal anything. Her blood pressure was falling rapidly. Rapid fall in blood pressure was potential killer for her if not treated promptly. Immediately blood pressure raising medicines were started. Over the time she needed higher and higher doses of blood pressure raising medicines. She was provided blood products on emergency bases. Her kidney functions also deteriorated next morning. Her condition was going down rapidly. Aggressive treatment with blood products and life support could barely maintain her life. She remained very critical for almost one week. After a week her blood pressure and oxygen stabilized. Another sonography was performed after a week revealed a big clot in the muscle plain of abdomen. Eventually her kidney functions also improved. After fighting a fierce battle of life for almost ten days she improved and was weaned from ventilator. She was too weak to sit in bed without support. With continuous rehabilitation she kept improving and was transferred to ward after two weeks of ICU stay. Later on she was discharged from hospital. With planned of physiotherapy at home she is now able to stand and walk few steps with support.

Severe Disease

X ray On Discharge

Case of COVID with Old age, Obesity and Chronic Kidney Disease

Tue, 19 Jan 2021 17:16:00 +0530

A sixty years old obese gentleman was admitted with complains of fever and weakness since last five days. He had diabetes and chronic kidney disease since last six years. He was suspected having COVID 19. For further management in view of multiple comorbidities, he was shifted to Ahmedabad under my care. He was stable initially. His COVID RT PCR test was positive for SARS COV 2 virus with heavy viral load. Many of this patients remain stable for initial few days and deteriorate rapidly thereafter. On third day morning he was well however in the evening rounds I found him breathing fast though he was comfortable and unaware of it. There was slight downward trend in his oxygen saturation level. This was an alarming situation as there was high risk of rapid deterioration in oxygen level in is blood (PO2). With the experience of treating hundreds of patients in last few months, I could clearly see the danger on the horizon. I asked for his blood gas analysis to look at actual presence of oxygen in his blood and ordered to shift him to ICU though present condition did not appear so alarming. His blood gas analysis suggested significant reduction in his blood oxygen levels. He was given special mask with higher flow of oxygen. Just within next few hours his condition deteriorated. His blood tests were suggestive of cytokine storm. He was on Injectable Remdesivir, the only medicine to kill the virus was going since the day of admission. However he deteriorated early morning and he needed non-invasive ventilator support to breath. His condition remained critical for next one week in spite of all supports. Minimal movement or activities like eating caused significant reduction of his oxygen levels to 82% from 95%. However with rigorous intensive care his oxygen levels improved. Now with BIPAP ventilator support he was breathing comfortably. He needed ventilator care for a long period of around eleven days. Thereafter he could be successfully weaned from ventilator support. His cytokine storm got controlled and he was now able to take soft diet with minimal fluctuations in oxygen levels. His condition kept improving for next few days and he was transferred to ward. He kept improving in ward. After almost a month of stay at hospital was discharged.

Critical COVID 19 with Pregnancy

Tue, 19 Jan 2021 17:16:00 +0530

A 37 years old female was brought to me with complains of fever, weakness and breathlessness on exertion. After twelve years of married life she was conceived by the procedure of Invetro Fertilization. This was her first pregnancy and the family was overwhelmed with joy. The baby in her womb was normal. Just one week before the due date of delivery she was found COVID 19 positive. Initially she took treatment at home as the symptoms were mild but her condition worsened and they approached to me for expert opinion. Her oxygen saturation was 89 to 93% on arrival. She had mild fever and she was breathing fast at a rate of 26 breaths per minute. She got admitted under my care and treatment of COVID 19 was initiated as per standard protocol. Her oxygen levels improved after providing oxygen and her fever also reduced. After one day of stabilization, at night her oxygen levels fell again and she needed higher quantity of oxygen. Her condition kept deteriorating in spite of all efforts and early morning she was kept on noninvasive ventilator support, popularly known as BIPAP. To add more in to the difficulty, her membrane got ruptured and per-vaginal leaking started. Initially her gynecologist had planned delivery of the baby after one week due to her COVID ailment but now it was an emergency. Her gynecologist refused to do cesarean section and deliver the baby. The emotions of joy was now overpowered by psychological tension and stress. Immediately another gynecologist was contacted. Fortunately she agreed to handle the case. By now mother was very sick. Her oxygenation was barely maintained at 94% with high pressure and 100% oxygen provision by ventilator. There was high possibility of death on operation table or immediately after delivery. With all preparations she was taken for the operation. A healthy baby was delivered successfully. She could bare the operation but as anticipated before, her oxygenation became critical after the surgery. After intensive efforts of many hours, her oxygen level stabilized only in early morning. Her blood pressure kept fluctuating for another four to five days and oxygen level remained critically low. First week after the delivery was a roller coaster ride. It took two weeks to stop her ventilator support. She was now able to sit with support and eat soft diet. But life was not an easy bargain for her. She was just recovering from this deadly event and one morning she complained to me that she was feeling weak and had chills. Her oxygen level again fell to 89 % though being on oxygen and her blood pressure also dropped. I had to increase her oxygen support and had to start medicines to increase her blood pressure. This happened due to possible secondary infection. Her blood investigations revealed that she was infected by pan-drug resistant klabsiella pneumonie bacteria. If not acted promptly they would have rapidly destroyed her organs. Antibiotics were given to cover these bacteria. She had multiple spikes of fever and her oxygen status remained fluctuating. After four days of meticulous care her oxygen level improved again. However by now she was very weak and dependent on support for her daily activities. Her oxygen requirement reduced after three days and I shifted her to room. Her parameters remained stable during her room stay. After a long stay of one month she was discharged with minimal supplemental oxygen. She is now recovering well at her home.

X-Ray

Initial HRCT

On discharge HRCT

SURVIVER OF SEVERE COVID 19 WHO REQUIRED VENTILATOR SUPPORT

Mon, 24 Aug 2020 17:16:00 +0530

Mr M, 78 years was admitted under my care for the treatment of severe COVID 19. His oxygen level was very low on admission. If left unsupported, he would worsen dangerously. He needed high quantity of oxygen with special type of mask. His condition remained same for next two days. However on the evening of the third day I found him breathing rapidly. He complained that he spit blood in sputum so all forms of blood thinning medicines were stopped. Theses medicines are given to patients of severe COVID to prevent unwanted blood clotting. Late evening he complained of difficulty in breathing. On examination he was distressed. He was given non-invasive ventilator i.e. ventilator support with mask but he could tolerate it for few hours nothing was working for him. His condition deteriorated further with severe distress and mismatch with ventilator leading to fall in oxygen levels. I intubated i.e. inserted a tube in his wind pipe and kept him on ventilator. His X ray chest showed extensive shadows covering almost two third of the lung fields. COVID had badly affected his lungs and it was impossible for him to breathe on his own. He was managed with ventilator. His lungs were very stiff. For next three to four days he remained critical. However as the days passed his lung compliance improved. His X ray chest showed remarkable improvement. His ventilator support was reduced. He was given a challenge of self-breathing a day after his parameters improved. He did well and the tube that was kept in his wind pipe through his mouth for providing mechanical ventilator support was taken out. Now he was able to breathe on his own i.e. without any artificial support. His condition kept improving thereafter. He recovered well and discharged from the hospital

BEFORE

AFTER

SEVERE DISEASE

CASE OF DISSEMINATED STAPHYLOCOCCAL INFECTION

Wed, 08 Jul 2020 17:16:00 +0530

A fifteen years old boy was referred to me for evaluation of persistent fever. Two months before he had gone to his native town. Few days later he developed chickenpox but recovered soon. After few days he had new onset of fever spikes associated with left sided low back pain. He had no other abnormal medical history and was not on any long term medications. One day he complained severe pain in right shoulder. He was unable to lift that arm. His fever spikes continued even though he recovered from chickenpox. The family traveled back to Ahmedabad and got him admitted to a hospital. Later on he was referred to me. He was febrile and weak and was barely able to walk. Though he never complained, when I examined him, he had severe tenderness on his left buttock too. His X ray of right shoulder done before was normal.

Such kind of unusual presentation involving more than one joint can occur in few conditions like disseminated infection, autoimmune diseases, cancer etc. Looking to the event of Chickenpox, I suspected deep seated infection. I advised MRI scan of right shoulder, spine and left gluteal region. His blood culture, the test to find out the species of invading organism, was ordered. I also sent investigations to rule out autoimmune disease. His MRI of left gluteal region suggested multiple collections of fluid within and surrounding muscles of hip joint. MRI of spine suggested swelling in lower vertebras and swelling of a joint in the pelvic bone (Secro-Iliac joint). His MRI of right shoulder also suggested similar collections and severe damage to one of the muscles of his shoulder joint. The fluid within the pockets was aspirated and sent for evaluation of the organisms involved but did not revealed any organism. His blood culture report sent two days before became available now. It suggested a very dangerous organism MRSA (methicillin Resistant Staphylococcus Aureus). This is a notorious organism that invades in to the blood through a breach in the skin. This boy had chickenpox. The blisters of the chickenpox eroded the skin and paved way for the organisms to enter his blood stream. In the blood the organisms escaped his immune system and multiplied, travelled and settled at regions of spine, left hip and right shoulder and created multiple abscesses. If effective treatment not initiated soon, his joints may get permanently damaged.

Viral infections perturbs immune system and creates opportunity for other organisms to grow in various parts of our body. Disseminated infections may prove fatal if appropriate antibiotics are not infused soon. However suspecting this organism, I had initiated effective antibiotics much before the organism was identified.

He responded well to the appropriate antibiotic treatment. Fever subsided after three days and pain in right shoulder disappeared completely. After a week of treatment was able to walk without pain. His appetite improved. Now he was able to perform his daily activities without support. He was discharged before two weeks with further instructions. He did well at home. He came for the follow up after two weeks. Repeat MRI showed significant improvement compared to previous scan.